Binnen DSO worden verschillende informatiedomeinen onderkend: elk informatiedomein groepeert informatieobjecten met maximale samenhang en vormt logische bouwblokken voor de informatievoorziening van DSO. Dit document beschrijft het 'Conceptueel Informatiemodel Samenwerkfuctionaliteit' (CIM-SWF).
De belangrijkste componenten van het CIM-SWF zijn:
Samenwerking. Hiermee worden de kenmerken bedoeld die een specifiek samenwerkingsproces karakteriseren. Een samenwerking heeft een begin en een einde.
Deelnemer. Een samenwerking kent deelnemers, d.w.z. de actoren die samen het samenwerkingsproces uitvoeren.
Actieverzoek. De interactie tussen deelnemers wordt vormgegeven middels de uitwisseling van actieverzoeken: de ene deelnemer aan een samenwerking vraagt een andere deelnemer "iets" te doen (bijvoorbeeld het uitbrengen van een advies).
Document. Informatie die als input voor een samenwerking dient of ontstaat als resultante van een samenwerking is vastgelegd in de vorm van documenten.
Hoewel in de praktijk gericht op twee specifieke vormen van samenwerking (samenwerking aan de behandeling van een verzoek zoals bedoeld in de omgevingswet, of samenwerken aan toezicht en handhaving)
heeft samenwerken (en daarmee ook het CIM-SWF) een generiek karakter.
CIM-SWF volgt de regels voor opstellen van een informatiemodel zoals vastgelegd in de MIM-standaard en wordt uitgedrukt in UML.
Status van dit document
Dit is de definitieve versie van dit document. Wijzigingen naar aanleiding van consultaties zijn doorgevoerd.
1. Voorwoord
Dit document is tot stand gekomen als onderdeel van het DSO-programma. Het bevat de formele vastlegging en beschrijving van het Conceptuele Informatiemodel Samenwerkfunctionaliteit (SWF).
Dit conceptuele informatiemodel volgt de regels voor opstellen van een informatiemodel zoals vastgelegd in de MIM [MIM]
standaard en wordt uitgedrukt in UML.
2. Inleiding
In een stelsel van samenhangende voorzieningen, zoals het Digitaal Stelsel
Omgevingswet (DSO), is semantische interoperabiliteit essentieel om de
verschillende stelselonderdelen in staat te stellen relevante informatie op een
betekenisvolle manier met elkaar uit te wisselen. Voor de dienstverlening
rondom de Omgevingswet moet altijd duidelijk zijn welke betekenis wordt
toegekend aan woorden (begrippenkader) en wat de relatie is tussen begrippen,
vanuit de inhoud van die begrippen (semantische relaties). Dit modelleren we
in conceptuele informatiemodellen (CIM) die een relatief stabiel raamwerk voor
het werken onder architectuur en de basis voor de implementatie biedt.
Noot
Binnen DSO worden verschillende informatiedomeinen onderkend: elk
informatiedomein groepeert informatieobjecten met maximale samenhang en vormt
logische bouwblokken voor de informatievoorziening van DSO.
De informatiedomeinen zijn de basis voor de indeling van de informatiemodellen.
Elk informatiedomein wordt op conceptueel niveau beschreven door een
conceptueel informatiemodel (CIM) dat richting geeft aan de uitwerking van het
informatiedomein en de samenhang met aanpalende domeinen borgt.
Figuur 1Overzicht van alle Conceptuele Informatiemodellen in het DSO
De onderstaande conceptuele informatiemodellen zijn beschikbaar. De modellen
zijn in verschillende stadia van ontwikkeling en de links kunnen zowel naar
werk- als publicatieversies verwijzen.
CIM-AM: Conceptueel Informatiemodel Aanvragen en meldingen (werkversie).
CIM-HLP: Conceptueel Informatiemodel Help en ondersteuning (werkversie).
Alhoewel elk conceptueel informatiemodel één informatiedomein afbeeldt, zijn er
dwarsverbanden en afhankelijkheden tussen de verschillende domeinen. De
conceptuele informatiemodellen worden derhalve in samenhang beheert en
ontwikkelt, teneinde de semantische interoperabiliteit in en met het DSO te
kunnen waarborgen.
3. Toepassingsgebied
Het toepassingsgebied van CIM-SWF is de view van de DSO-LV op het domein "samenwerken" zoals dat in de context van het DSO wordt uitgevoerd. Hoewel generiek van opzet is de samenwerkfunctionaliteit tot nu toe gericht op "samenwerken aan behandelen" (van een verzoek). In de loop van 2024 zal hier "samenwerken aan toezicht en handhaving" worden toegevoegd. Het CIM-SWF bevat alle componenten die voor samenwerken relevant zijn.
Voor al deze componenten geldt dat alleen de DSO-LV view op deze componenten wordt gegeven. De informatiemodellen worden conform MIM [MIM]
beschreven en zijn opgesteld in UML. Er is geen objectcatalogus opgenomen.
De samenwerkfunctionaliteit (SWF) maakt samenwerking tussen bestuursorganen onderling en tussen
bestuursorganen en ketenpartners mogelijk, om zo de behandeling van een verzoek of het proces van
toezicht en handhaving te ondersteunen
en de doorlooptijd van deze twee typen van processen te verkorten.
Ondanks de focus op behandelen van een verzoek en toezicht en handhaving is de SWF generiek van
opzet, met als kernfunctionaliteit
het uitwisselen van documenten
en het uitzetten van actieverzoeken tussen de deelnemers aan de samenwerking onderling.
Tijdens het starten van een samenwerking wordt een samenwerkingsdossier (in het CIM noemen we dit simpelweg: samenwerking) met bijbehorende
identificatie gecreëerd (het samenwerkingID) en wordt (optioneel, en alleen als het om het behandelen van een verzoek gaat) een bijbehorend 'verzoek'
(vergunningsaanvraag) opgehaald uit het DSO-LV en in het samenwerkdossier geplaatst.
Een samenwerking kan alleen door een overheidsorgaan worden gestart: de initiator van de samenwerking.
Gegevens die te maken hebben met de samenwerking (metadata) kunnen worden toegevoegd, gewijzigd en ingezien (toevoegen en wijzigen alleen door de initiator, inzien door alle deelnemers)
Na het starten van een samenwerking kunnen ketenpartners worden uitgenodigd om deel te nemen aan de betreffende samenwerking.
Bij de uitnodiging kan de ketenpartner een 'privilege' worden toegekend, te weten 'Volledige toegang' of 'Beperkte toegang'. Bij privilege 'Beperkte toegang' heeft de betreffende ketenpartner alleen toegang tot documenten die als 'Vertrouwelijk' zijn gemarkeerd. Alle documenten die onderdeel zijn van een samenwerking, zijn vertrouwelijk, maar deze documenten bevatten geen persoonsgegevens en ook geen bedrijfsgevoelige gegevens. Bij privilege 'Volledige toegang' heeft de betreffende ketenpartner daarnaast toegang tot documenten die als 'Strikt vertrouwelijk' zijn gemarkeerd. Dergelijke documenten bevatten mogelijk wél persoonsgegevens en/of bedrijfsgevoelige gegevens. Alleen de initiator kan ketenpartners uitnodigen.
Ketenpartners kunnen ook weer worden verwijderd uit een samenwerking. Ook kunnen de privileges van een samenwerking worden aangepast.
Aan een samenwerking kunnen (Omgevings)documenten worden toegevoegd, waarbij het vertrouwelijkheidskenmerk ('Strikt vertrouwelijk' of 'Vertrouwelijk') van het document moet worden aangegeven.
Deelnemers met privilege 'Volledige toegang' hebben toegang tot alle documenten in het samenwerkdossier, andere deelnemers alleen tot documenten met vertrouwelijkheidskenmerk 'Vertrouwelijk'.
Documenten kunnen worden toegevoegd, gedownload, worden verwijderd, en de vertrouwelijkheidskenmerken kunnen worden aangepast.
Een samenwerking krijgt verder vorm doordat deelnemers elkaar actieverzoeken kunnen sturen, waarbij typisch om de levering van een product of dienst wordt gevraagd, bijvoorbeeld het uitbrengen van een advies.
Zo'n product of dienst is (optioneel) geformaliseerd in de vorm van een productspecificatie in de PDC (Producten Diensten Catalogus).
Elke deelnemer aan de samenwerking kan een actieverzoek uitzetten voor elke andere deelnemer. Een actieverzoek kan worden gereed gemeld (eventueel met toelichting) of weer worden ingetrokken (eventueel ook met toelichting).
Alle statuswijzigingen van entiteiten in het model, en alle andere events die tijdens een samenwerking optreden, worden via attenderingen (notificaties) gecommuniceerd aan de deelenemers.
4.3 Uitganspunten van modellering
CIM-SWF is gemodelleerd conform het Metamodel Informatiemodellering [MIM] en is gebaseerd op het GAS samenwerkfuctionaliteit [GASSW]
Een deelnemer aan een samenwerking is óf de initiator van de samenwerking, óf een ketenpartner. Een deelnemer identificeert zich aan de hand van een OIN of KvK-nummer. Een deelnemer kent privileges die bepalen tot welke documenten hij/zij per samenwerking toegang heeft.
5.3.3 Reactie
Naam
Reactie
Definitie
Uitwisseling van informatie tussen de zender van een actieverzoek en de ontvanger ervan (uitvoerder), gericht op verduidelijking van de uitvoering van het actieverzoek.
Informatie over, en behorend bij, het samenwerkingsproces dat door de initiator is gestart. Collectief noemen we dit ook wel het samenwerkdossier: een bij elkaar horende collectie van documenten op basis waarvan een samenwerking plaats vindt. Er is momenteel nog slechts sprake van een “fysieke opslag” van deze documenten, in de doorontwikkeling (suggestie) wordt ook gekeken naar “federatieve opslag” waarbij de documenten in de samenwerkmap zich fysiek in verschillende systemen bevinden.
Referentie binnen het extern systeem (bijvoorbeeld een zaak- of VTH-systeem) waarmee de initiator gebruik maakt van de samenwerking, bijvoorbeeld om zo de met de samenwerking corresponderende "zaak" te identificeren.
Een deelnemer aan een samenwerking is óf de initiator van de samenwerking, óf een ketenpartner. Een deelnemer identificeert zich aan de hand van een OIN of KvK-nummer. Een deelnemer kent privileges die bepalen tot welke documenten hij/zij per samenwerking toegang heeft.
Verzoek dat een deelnemer aan de samenwerking richt aan een (1) andere deelnemer, veelal een adviesaanvraag. Een actieverzoek kan een productcode bevatten, dat refereert aan een te leveren product uit de PDC.
Overige deelnemers, anders dan de initiator. Veelal overheidspartijen aangrenzend aan het werkgebied van de initiator of een andere bestuurslaag, veiligheidsregio’s en andere diensten met specifieke specialismen of verantwoordelijkheden. Incidenteel zal een ook niet-overheidspartij aan een samenwerking deelnemen. De complete lijst met categorieën van ketenpartners staat vermeld in bijlage D van de PIA (Privacy Impact Assessment, zie https://iplo.nl/publish/pages/170320/privacy-impact-assessment-digitaal-stelsel-omgevingswet-2020-v1-0.pdf).
Een deelnemer aan een samenwerking is óf de initiator van de samenwerking, óf een ketenpartner. Een deelnemer identificeert zich aan de hand van een OIN of KvK-nummer. Een deelnemer kent privileges die bepalen tot welke documenten hij/zij per samenwerking toegang heeft.
5.3.9 Attendering
Naam
Attendering
Definitie
Signaal verstuurd aan een of meerdere deelnemers aan de samenwerking waarmee ze worden geattendeerd op een gebeurtenis die de toestand van de samenwerking of de inhoud van het dossier is gewijzigd
Toelichting
Voorbeelden van attenderingen zijn dat er een actieverzoek voor hem/haar is uitgezet, dat de deelnemer is uitgenodigd om deel te nemen aan een samenwerking, dat er een document is toegevoegd aan het samenwerkingsdossier, etc.
Het onderwerp van de samenwerking. Bij samenwerken aan behandelen is dit een verzoek, bij samenwerken aan toezicht en handhaving kan dat een omgevingsvergunning (omgevingsdocument) zijn. Ook, andere (nog) niet-geformaliseerde entiteiten kunnen onderwerp van samenwerking zijn. De opsomming in het model is dus niet-limitatief.
Referentie binnen het extern systeem (bijvoorbeeld een zaak- of VTH-systeem) waarmee de initiator gebruik maakt van de samenwerking, bijvoorbeeld om zo de met de samenwerking corresponderende "zaak" te identificeren.
Het actieverzoek is afgerond. Het resultaat is geaccepteerd door de opdrachtgevende deelnemer.
Ingetrokken
Het actieverzoek is niet langer relevant en daarom ingetrokken door de opdrachtgevende deelnemer.
Open
Het actieverzoek is nieuw en verstuurd naar de opdrachtnemende deelnemer. Deze heeft nog niet tot afhandeling ervan overgegaan.
In behandeling
Het actieverzoek is geaccepteerd door de opdrachtnemende deelnemer en is bezig met de afhandeling ervan.
Geweigerd
Het actieverzoek is ontvangen door de opdrachtnemende deelnemer maar deze heeft aangegeven het actieverzoek niet te kunnen of niet te willen afhandelen.
Gereedgemeld
De opdrachtnemende deelnemer heeft het actieverzoek gereedgemeld bij de opdrachtgevende deelnemer maar deze heeft het resultaat ervan (nog) niet te hebben geaccepteerd.
6.2 Enumeratie details Samenwerkingtype
Waarde
Omschrijving
samenwerken aan behandelen
De samenwerking is onderdeel van het proces "behandelen van een verzoek" door bevoegd gezag of behandeldienst, en kent alleen die kenmerken die relevant zijn voor dat proces.
samenwerken aan toezicht en handhaving
De samenwerking is onderdeel van het proces "toezicht en handhaving" en kent alleen die kenmerken die relevant zijn voor dat proces.
6.3 Enumeratie details Privilege
Waarde
Omschrijving
Beperkte toegang
De betreffende deelnemer heeft alleen toegang tot documenten met het kenmerk "vertrouwelijk".
Volledige toegang
De betreffende deelnemer heeft zowel toegang tot documenten met het kenmerk "vertrouwelijk" als documenten met het kenmerk "strikt vertrouwelijk".
6.4 Enumeratie details Samenwerkingstatus
Waarde
Omschrijving
Gesloten
De samenwerking is gesloten, maar alle artefacten zijn nog steeds beschikbaar. Het is niet langer mogelijk om documenten toe te voegen, ketenpartners uit te nodigen, of actieverzoeken uit te zetten.
Open
De samenwerking is open. Alle functionaliteit die nodig is om te kunnen samenwerken is beschikbaar.
Initialisatie
De samenwerking is in de opstartfase. Alle functionaliteit is beschikbaar, maar het bijvoorbeeld zo zijn dat een verzoek dat aan een samenwerking ten grondslag ligt zich nog niet volledig in het samenwerkdossier bevindt.
Verwijderd
De samenwerking is verwijderd.
7. Conformiteit
Naast onderdelen die als niet normatief gemarkeerd zijn, zijn ook alle diagrammen, voorbeelden, en noten in dit document niet normatief. Verder is alles in dit document normatief.
