Logisch Gegevensmodel Integrale Bronregistratie Objecten (IBRO-LM) 0.9.1

Het logisch gegevensmodel IBRO-LM is een uitwerking van het conceptuele model IMIBRO. Het IBRO-LM beschrijft de gegevens die nodig zijn om de in het IMIBRO beschreven objecten te verwerken. Het IBRO-LM is daarmee een logisch gegevensmodel dat aansluit op het conceptuele model IMIBRO.

Het logisch model heeft niet altijd dezelfde structuur als het conceptuele model. Zo zijn classificaties vaak als classificatie-attributen in het logisch model opgenomen. Daarnaast zijn in het logisch model ook attributen opgenomen die nodig zijn voor de registratie van objecten, maar niet in het conceptuele model zijn beschreven.

Het logisch model IBRO-LM is opgesteld volgens de richtlijnen van [NEN3610-2022] en het [MIM12]. Dit betekent dat het model is opgebouwd uit objecttypen, attribuutsoorten en relatiesoorten. Daarnaast wordt er gebruik gemaakt van de in NEN 3610 beschreven basisprincipes voor identificaties, tijdlijnen en geometrieën.

Aan elk object wordt een unieke identificatie toegekend. Zolang het object bestaat, mag deze identificatie niet veranderen. De objectidentificatie moet uniek, betekenisloos, permanent en overal geldig (systeemonafhankelijk) zijn.

IBRO volgt hier de richtlijnen van [NEN3610-2022]. De identificatie identificeert het object. Als men het over het object met een bepaalde identificatie heeft (of er naar verwijst) dan wil men zeker weten dat daadwerkelijk dat ene object wordt bedoeld en niet dat er meerdere objecten aangewezen worden.

Daarnaast is het van belang dat de identificatie betekenisloos is. Dit betekent dat de identificatie geen informatie mag bevatten over het object zelf, zoals bijvoorbeeld de locatie, de eigenaar of de tijd van ontstaan. Dit voorkomt dat de identificatie moet worden aangepast als deze informatie verandert.

Een identificatie is permanent en identificeert een object in de beschouwde werkelijkheid, onafhankelijk van de gegevens die erover verwerkt worden. Gedurende de gehele levenscyclus van een object blijft de identificatie gelijk. De identificatie van een object identificeert dus niet de een versie van de gegevens over dat object. Voor het identificeren van een specifieke versie van de gegevens over een object wordt gebruik gemaakt van eigenschappen beschreven in 2.7 Registratiegegevens.

2.3.1 Identificatie en Domein (namespace) attributen

In [NEN3610-2022] wordt beschreven dat de identificatie uniek moet zijn binnen een bepaald domein. Dit betekent dat de identificatie alleen uniek is binnen een bepaalde context, zoals een organisatie of een systeem. Om ervoor te zorgen dat de identificatie overal uniek is, wordt er gebruik gemaakt van een domein attribuut.

Een domein attribuut heeft als datatype een URI. De URI verwijst naar de context waarin de identificatie uniek is. Door het domein attribuut te combineren met de identificatie, wordt ervoor gezorgd dat de identificatie overal uniek is.

Ieder object in de IBRO wordt getypeerd naar een objecttype. Daarnaast kan een object ook worden getypeerd naar een of meer classificaties. Een classificatie is een manier om een object verder te specificeren binnen het kader van het objecttype. In het IBRO-LM zijn verschillende classificatiesoorten gedefinieerd, die elk een specifieke manier bieden om objecten te typeren. Momenteel zijn er maximaal twee niveau's van classificatie gedefinieerd in het model, aangeduid met de attribuutsoorten type en subtype.

In sommige gevallen is een subtype verplicht, bijvoorbeeld bij het objecttype Pand. In andere gevallen is een subtype optioneel, zoals bij het objecttype OverigeConstructie. Wanneer een object een verplicht subtype heeft is het type afleidbaar uit het subtype. In andere gevallen is het type niet afleidbaar uit het subtype.

Om het beheer en gebruik van objecten in de IBRO te ondersteunen, wordt gewerkt met het concept van levensfasen. Een levensfase geeft aan in welke ontwikkelings- of gebruikstoestand een object zich bevindt. Dit is essentieel om verschillende gebruikerswensen rondom tijdreizen en het raadplegen van de registratie te kunnen faciliteren.

Gebruikers van de registratie hebben uiteenlopende informatiebehoeften. Zo is bij calamiteiten vooral van belang welke objecten daadwerkelijk aanwezig zijn, terwijl voor vergunningverlening of beleidsontwikkeling ook objecten in ontwerp of planning relevant kunnen zijn. Door het hanteren van levensfasen kan per gebruikssituatie worden bepaald welke objecten zichtbaar of relevant zijn.

De levenscyclus van een object bestaat uit een opeenvolging van levensfasen. Welke fasen worden onderscheiden, hangt af van het soort objecttype. In de IBRO worden vier soorten objecttypen onderscheiden: reële objecttypen, functionele ruimten, registratieve ruimten en geografische ruimten. Elke soort objecttype kent zijn eigen set van levensfasen, die aansluiten bij de specifieke kenmerken en gebruiksdoelen van die objecttypen.

De levensfase die in de registratie wordt opgenomen, is in principe de status zoals die door de bronhouder wordt vastgesteld. Dit is gebaseerd op beschikbare informatie, bijvoorbeeld uit inwinnings- of beheerprocessen, omdat het niet altijd mogelijk is de feitelijke status in de echte werkelijkheid exact te kennen. Door heldere afspraken wordt geborgd dat deze status zo goed mogelijk aansluit bij de werkelijkheid.

De IBRO valt binnen het toepassingsgebied van [NEN3610-2022], omdat het objecttypen beschrijft die direct herleidbaar zijn tot een locatie ten opzichte van de aarde. Objecttypen in de IBRO zijn gemodelleerd als specialisatie van het NEN3610-objecttype Geo-Object of een daarvan afgeleide klasse. De verbinding met deze semantische klassen is opgenomen in het conceptueel model [IMIBRO].

Voor de representatie van de locatie, oriëntatie en vorm van een object uit de werkelijkheid, gebruiken we in dit model geometrieën. De dimensie van een representatie variëert van nuldimensionaal (0D) tot driedimensionaal (3D). Objecten worden altijd geplaatst in een tweedimensionele (2D), of driedimensionele (3D) ruimte.

In de IBRO is het uitgangspunt om reëele objecten in 3D vast te leggen. Voor de vastlegging van (informatie over) geometrieën volgen we CityGML 3.0 [CityGML3], de internationale standaard voor 3D stadsmodellen. Representatie van 3D geometrieën in CityGML is gebaseerd op ISO 19107 [iso-19107-2003]. Deze standaard voorziet zowel in de opname van de coördinaten van de geometrie, als van het coördinatenstelsel.

Van sommige objecten is de onderlinge relatie van belang; ook wel ruimtelijke relaties genoemd. De BGT-gegevenscatalogus beschrijft bijvoorbeeld welke objecten samen een landsdekkend geheel vormen. Om deze objecten correct aan de BGT te kunnen aanleveren moeten deze ruimtelijke relaties ook in de IBRO geborgd worden.

Het conceptueel informatiemodel IBRO legt slechts generiek vast dat objecttypen al dan niet een geometrische representatie hebben. In het logisch gegevensmodel wordt dit voor elk objecttype verder ingevuld met een specifiek geometrietype. We gebruiken de ISO 19107-geometrietypen uit onderstaande tabel:

Hierbij geldt dat net zoals in CityGML alleen lineaire interpolatie is toegestaan; bogen zijn niet toegestaan.

Voor bepaalde objecttypen kunnen meerdere geometrische representaties (zoals verschillende levels of detail, of voor verschillende doeleinden) worden opgenomen.

Voor netwerken gelden aanvullende eisen aan de geometrie, zoals het vereiste dat het netwerk binnen de contouren van de bijbehorende reële objecten ligt.

In de IBRO worden gegevens geregistreerd over objecten uit de werkelijkheid. Deze gegevens worden beheerd door een of meer bronhouders. Voor het goed kunnen beheren en gebruiken van deze gegevens is het van belang dat er registratiegegevens worden vastgelegd over de wijze waarop de gegevens zijn geregistreerd.

Voor elk object in de IBRO worden daarom de volgende registratiegegevens vastgelegd:

• Registratiestatus
• Versie
• Tijdlijn geldigheid
• Tijdlijn registratie
• Herkomst en bronverwijzing

Deze registratiegegevens zijn afgeleid van de registratiegegevens zoals beschreven in [NEN3610-2022], [PROV-O] en [EMSO]. In de volgende paragrafen worden deze registratiegegevens verder toegelicht.

2.7.1 Versie, tijdlijn geldigheid en tijdlijn registratie

In de levenscyclus van objecten kunnen kenmerken veranderen. Om objecten die in de IBRO worden beschreven goed te kunnen beheren en gebruiken, is het van belang dat veranderingen in de kenmerken van objecten worden vastgelegd. Dit wordt gedaan door middel van versies.

Iedere versie van de gegevens over een object wordt beschreven door een [NEN3610-2022] Registratie-object. Een registratie-object heeft een versie, en eigenschappen die de geldigheidstijdlijn registratietijdlijn beschrijven.

De geldigheidstijdlijn beschrijft de periode waarin een object in de beschouwde werkelijkheid bestaat of geldig is. Hiervoor worden de eigenschappen beginGeldigheid en eindGeldigheid gebruikt.

De registratietijdlijn beschrijft de periode waarin een versie van de gegevens over een object in de registratie bestaat. Hiervoor worden de eigenschappen tijdstipRegistratie en eindRegistratie gebruikt.

Een object dat beschreven wordt in de IBRO heeft gedurende zijn levenscylus op ieder moment in de gecombineerde tijdlijn geldigheid en registratie minimaal één registratie.

In IBRO-LM worden naast de direct geregistreerde eigenschappen ook afleidbare eigenschappen opgenomen. Afleidbare eigenschappen zijn eigenschappen die niet direct worden geregistreerd, maar die kunnen worden afgeleid uit andere geregistreerde eigenschappen. Dit kan bijvoorbeeld door berekeningen, regels of logica toe te passen op de geregistreerde gegevens.

Afleidbare eigenschappen hebben in het gegevensmodel de waarde Ja voor het metagegeven indicatie afleidbaar en zijn in de modeldiagrammen aangeduid met een / als prefix bij de naam van de eigenschap.

In IBRO-LM zijn gegevens nog niet als authentiek aangeduid. Een authentiek gegeven is een gegeven dat in een basisregistratie is opgenomen en bij wettelijk voorschrift als authentiek is aangemerkt. Voor authentieke gegevens geldt dat ze van hoge kwaliteit zijn, dat deze kwaliteit met expliciete garanties wordt geborgd, dat ze vitaal of veelvuldig benodigd zijn voor wettelijke taken, dat er bij wet één officieel erkende registratie voor is aangewezen, en dat het authentieke gegeven in die registratie verplicht gebruikt wordt door alle overheidsinstanties. Deze definitie is afkomstig uit de Kadasterwet.

Omdat de IBRO een proeftuin is en het nog niet volledig duidelijk is hoe de IBRO zich zal verhouden tot bestaande basisregistraties, is in dit stadium nog niet vastgelegd welke gegevens als authentiek worden beschouwd. De positionering van de IBRO ten opzichte van landelijke basisregistraties zoals BAG, BGT en WOZ is nog onderwerp van onderzoek en ontwikkeling. Zodra de rol van de IBRO en de wettelijke status van de gegevens duidelijk zijn, zal worden beschreven welke gegevens als authentiek worden aangemerkt en hoe dit in het gegevensmodel wordt vastgelegd.

Logisch Gegevensmodel Integrale Bronregistratie Objecten (IBRO-LM)

In de Integrale Bronregistratie Objecten (IBRO) worden de gegevens vastgelegd omtrent gesynchroniseerde objecten uit de BAG, BGT en het objectendeel van de WOZ. Het conceptueel informatiemodel IMIBRO [IMIBRO] definieert het informatiedomein van de IBRO en vormt de basis voor dit logische gegevensmodel, het IBRO-LM, in het kader van de IBRO.

Op basis van het conceptueel informatiemodel IMIBRO is het mogelijk om meerdere logische gegevensmodellen te maken, afhankelijk van de beoogde implementatie. Technische aspecten maar ook inhoudelijke scope kunnen hier een rol bij spelen. Dit logisch gegevensmodel is generiek van opzet en heeft een brede scope.

Inhoudelijk is het IBRO-LM uiteraard afgeleid van het conceptueel informatiemodel IBRO, dat weer is gebaseerd op [NEN3610]. Daarnaast is de inhoud afgestemd op OGC CityGML 3.0 [CityGML3]. Dit is vastgelegd in een IBRO-CityGML mapping.