TAM omgevingsverordening

1. Aanleiding

Tijdelijke Alternatieve Maatregelen (TAM) waren er voor het geval overheden bij het inwerkingtreden van de Omgevingswet niet op tijd konden aansluiten op het Digitaal Stelsel Omgevingswet of wanneer het stelsel bijvoorbeeld op een onderdeel niet op tijd klaar zou zijn. De minister van Binnenlandse Zaken en Koningrijkrelaties wilde voorkomen dat hierdoor bij gemeenten, provincies en het Rijk eventuele woningbouwontwikkelingen of ontwikkelingen zoals op het gebied van de energietransitie vertraging zouden oplopen.

De provincie stelt regels over de fysieke leefomgeving en legt deze vast in één omgevingsverordening voor haar gehele grondgebied. De omgevingsverordening bevat in de eerste plaats de regels die op grond van de Omgevingswet worden gesteld en daarnaast ook regels over de fysieke leefomgeving die worden gesteld op grond van de Provinciewet en andere bijzondere wetten. Het kunnen stellen van algemeen bindende regels en opnemen van instructieregels, omgevingswaarden vaststellen en beperkingengebieden aanwijzen door middel van een omgevingsverordening, is soms een onmisbaar onderdeel in de planprocedure en mag niet onmogelijk zijn als de STOP/TPOD keten nog niet (helemaal) werkt.

Met de werkafspraak TAM-omgevingsverordening werd provincies de mogelijkheid geboden om juridisch een Omgevingswet omgevingsverordening op te stellen op basis van de techniek van de Wro (namelijk RO Standaarden 2012), en te publiceren via Ruimtelijkeplannen.nl en de overbruggingsfunctie van het Informatiehuis Ruimte naar het Digitaal Stelsel Omgevingswet.

Aanleiding voor deze werkafspraak was de kamerbrief van 27 mei 2021, waarin de minister de Tweede Kamer informeert over inwerkingtredingsdatum van de Omgevingswet en mogelijke Tijdelijke Alternatieve Maatregelen (TAM). Deze tijdelijke alternatieve maatregelen maakten inwerkingtreding van de Omgevingswet mede mogelijk. Deze zgn. TAM's boden gemeenten, provincies en het Rijk naast de zogenaamde ‘hoofdroute’ tijdelijk een alternatieve route.

2. Uitgangspunten

Deze noodmaatregel zorgt ervoor dat de provincies de belangrijkste uitvoeringsprocessen, zoals het stellen van algemeen bindende regels. het opnemen van instructieregels, het vaststellen van omgevingswaarden en en het aanwijzen van beperkingengebieden, kunnen blijven uitvoeren totdat zij het Omgevingswet-instrument 'omgevingsverordening' wel conform de STOP/ TPOD standaarden kunnen bekendmaken en beschikbaar stellen via het DSO-LV. De provincie moet een ontwerp-omgevingsverordening en een definitieve omgevingsverordening publiceren voor inwerkingtreding van de Omgevingswet.

De provincie moest voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet een ontwerp-omgevingsverordening en een definitieve omgevingsverordening publiceren. In het geval dit nog niet kon conform de STOP/ TPOD standaarden, kon dit conform de werkafspraak TAM-omgevingsverordening.

Voor het gebruik van de TAM-omgevingsverordening geldt, dat vanaf en voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet, de Wro planketen gebruikt kan worden voor het opstellen en publiceren van een omgevingsverordening onder de Omgevingswet. De RO Standaarden 2012 worden niet aangepast. Ook wordt op geen enkele manier iets aangepast aan de Wro plansoftware die (op dat moment nog) wordt gebruikt voor digitale ruimtelijke plannen in het kader van de (dan oude) Wro. Ook aan de manier van publiceren via Ruimtelijkeplannen.nl verandert niets. Wel wordt de validator voor Ruimtelijkeplannen.nl aangevuld en enigszins aangepast om het overgangsrecht van Wro naar Omgevingswet te faciliteren, en de TAM-omgevingsverordening mogelijk te maken.

Om een omgevingswetbesluit te kunnen nemen met behulp van de TAM-omgevingsverordening wordt uitsluitend gebruik gemaakt van het Wro-planfiguur ‘provinciale verordening’, conform de RO Standaarden 2012. Het Wro-planfiguur (IMRO plantype) ‘provinciale verordening’ wordt na de inwerkingtreding van de Omgevingswet in principe tegengehouden door de validator van Ruimtelijkeplannen.nl. De validator moet een TAM-omgevingsverordening kunnen herkennen om een omgevingsverordening wel door te laten ná inwerkingtreding van de Omgevingswet. Daarom is bij deze werkafspraak de plannaam bepalend: de plannaam begint met “TAM-omgevingsverordening”, gevolgd door een spatie en de naam van het besluit. Hiermee wordt het onderscheid gemaakt tussen een Wro provinciale verordening en een omgevingsverordening onder de Omgevingswet.

3. Werkwijze

Technisch gezien maakt de provincie de omgevingsverordening conform de RO Standaarden 2012, met toepassing van:

• het IMRO2012 typePlan Provinciale verordening;
• het STRI2012 manifest beschikbaarstelling op de weblocatie van de bronhouder ten behoeve van de ontsluiting via Ruimtelijkeplannen.nl.

Een omgevingsverordening opgesteld met behulp van TAM in plaats van de STOP/TPOD standaarden, moet herkenbaar zijn. Dit is belangrijk voor een goede validatie en ten behoeve van de overbruggingsfunctie naar de landelijke voorziening Digitaal Stelsel Omgevingswet. Daarom leggen we in deze werkafspraak de naamgeving vast:

Werkafspraak: de naam van het plan is ‘TAM-omgevingsverordening[spatie][plannaam]’

De provincie moet voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet een ontwerp-omgevingsverordening en een definitieve omgevingsverordening publiceren. Daarna volgen wijzigingsbesluiten. Zowel de initiële omgevingsverordening als de wijzigingsbesluiten kunnen worden gemaakt met behulp van de werkafspraak TAM-omgevingsverordening. Juridisch gezien is de TAM-omgevingsverordening een volwaardige wijziging van de omgevingsverordening onder de Omgevingswet. Inhoudelijk moet deze wijziging voldoen aan de eisen vanuit de Omgevingswet. De met IMRO2012 opgestelde TAM-omgevingsverordening moet door de provincie uiteindelijk worden verwerkt in de omgevingsverordening op basis van de STOP/TPOD standaard.

Een omgevingswetbesluit kent geen object ‘besluitgebied’. Voor de validatie van de middels de TAM opgestelde provinciale verordening is het wel noodzakelijk om een besluitgebied op te nemen. Hiervoor maken we gebruik van het object 'Besluitgebied_P'. Voor de objecten 'Besluitvlak_P' en 'Besluitsubvlak_P' wordt net als bij de Wro provinciale verordening, ook met de TAM-omgevingsverordening een representatie meegegeven die met een duidelijke structuur het plan onderverdeelt in consistente onderdelen. Voor deze representatie (digitale verbeelding) moet gebruik worden gemaakt van de symboolcodelijst die bij de RO Standaarden 2012 beschikbaar is als download via de Geonovum website. De symboolcodelijst beschrijft de vormgeving van de symbolen, kleuren en patronen.

De TAM-omgevingsverordening kan met behulp van IMRO2012 alleen op objectniveau worden gemodelleerd. Er kunnen bijvoorbeeld geen annotaties worden opgenomen, zoals dit met TPOD standaarden wel kan.

De werkafspraak is samengevat in Tabel 1.

Tabel 1 Specifieke waarden ‘Besluitgebied’ bij een TAM-omgevingsverordening

Het publiceren van een Omgevingswet omgevingsverordening met behulp van de TAM-omgevingsverordening gaat op dezelfde wijze als het Wro provinciale verordening: met de RO Standaarden 2012. Vooraf kan met de validator van pilot.Ruimtelijkeplannen.nl worden gecontroleerd of het besluit valide is. Van belang is de naamgeving conform deze werkafspraak en het juist gebruik van de planstatus en de dossierstatus. Voorafgaand aan de vaststelling van een omgevingsverordening dient een voorbereidingsprocedure doorlopen te worden. Er is geen rechtstreeks beroep mogelijk tegen de vaststelling van een omgevingsverordening waardoor deze direct na het vaststellen ervan onherroepelijk in werking treed. Het typePlan provinciale verordening kent uitsluitend de dossierstatussen 'in voorbereiding', 'geheel onherroepelijk in werking', 'vervallen' of 'geconsolideerd'.

Aanvullend op deze werkafspraak is een technische handreiking beschikbaar. In deze handreiking wordt deze werkafspraak nader toegelicht en wordt aangeven op welke wijze de RO Standaarden wel of niet kunnen/moeten worden toegepast.

4. Aandachtspunt

Een TAM-omgevingsverordening is in juridische zin een omgevingsverordening op basis van de Omgevingswet, maar is in technische zin een Omgevingsverordening op basis van de RO standaarden 2012 die wordt gepubliceerd op de landelijke voorziening Ruimtelijkeplannen.nl. Rekening houdende met de wettelijke vereisten van de Omgevingswet is een TAM-omgevingsverordening een omgevingswetbesluit.

Einde van de tijdelijke alternatieve maatregelen per 1 januari 2026. Het Besluit elektronische publicaties regelt in artikel 11.1 dat per 1 januari 2026 geen nieuwe TAM-omgevingsverordening besluiten meer in procedure mogen worden gebracht. Voor een TAM-omgevingsverordening, waarvan uiterlijk op 31 december 2025 een ontwerp ter inzage is gelegd, mag de procedure op basis van de RO Standaarden, als bedoeld in de Regeling standaarden ruimtelijke ordening 2012 , zoals deze gold onmiddellijk voor 1 januari 2024, worden afgerond.

5. Resultaat

Een omgevingsverordening op basis van de RO Standaarden 2012 die via de overbruggingsfunctie wordt ontsloten in de landelijke voorziening Digitaal Stelsel Omgevingswet.